In de HS-krant: De Tromp

Gepubliceerd door redactie Watervloot op

HOOGEZAND – De HS-krant werkt onder deze noemer toe naar het nieuwe theaterspektakel van stichting De Watervloot. ‘De dochter van Martenshoek’ is een theatervoorstelling over het bewogen leven van de koftjalk Tromp, waarin het publiek de geschiedenis van het schip als personage volgt en ervaart. In deze rubriek is er de komende maanden aandacht voor de totstandkoming van het stuk. Vandaag een stukje geschiedenis.

Rijke maritieme historie

Hoogezand, met name Martenshoek, heeft een rijke maritieme historie op gebied van scheepvaart én scheepsbouw. In nautische kringen is Martenshoek als leverancier van stoere schepen “wereldberoemd”.

Toen in de 17e eeuw het gebied rond Martenshoek tot bloei kwam dankzij de eerste verveningen, legde het de basis van de Nederlanden als zeevarend (en vermogend) volk. Het maritieme karakter bleef lang bestaan dankzij het graven van bredere kanalen die nodig waren door schaalvergroting van schepen. Martenshoek was tot begin 20e eeuw na Rotterdam het drukste scheepvaartknooppunt van Nederland. Tot aan de crisisjaren (1929-1939) bleef Martenshoek een scheepvaartcentrum, echter steeds meer lokaal gericht. Na demping van het oude Winschoterdiep kwam Martenshoek aan doodlopend water te liggen. Jammer is het dan ook dat zo weinig van de dochters van Martenshoek – of Hoogezand – er weer terugkomen.

Nieuw scheepstype

In de 19e eeuw ontwikkelde zich een nieuw scheepstype in Groningen: de Koftjalk.

Deze zeilende vrachtschepen werden gebouwd op meerdere werven, waarvan scheepswerf Gebroeders Verstockt een van de bekendste is. De werf bevond zich gelijk buiten de sluis van Martenshoek. Hier werden ook wellicht de meest bekende koftjalken: de “Voorwaarts Voorwaarts” in 1899 en de “Tromp” in 1912 gebouwd.

Doordat de koftjalken hoog waren en wit van kleur waren het opvallende verschijningen in West-Europa, waar ze met gemak de woelige kustwateren bevoeren. Er zijn nu nog slechts 5 á 6 varende koftjalken in de wereld.

De Tromp

In de eerste jaren veranderde het schip – gedoopt als Lammechiena II – veelvuldig van eigenaar en daarmee ook van naam en ligplaats. Voor zover nu bekend heeft de Tromp na haar tewaterlating hectische tijden meegemaakt: na een aantal vruchtbare jaren, waarin zij voornamelijk goederen over de Oostzee vervoerde o.a. als neutraal schip in de Eerste Wereldoorlog, werd ze tijdens de Tweede Wereldoorlog gevorderd door Duitse bezetters. Deze lieten haar uiteindelijk zinken. Een dieptepunt, letterlijk en figuurlijk. Gelukkig werd ze weer boven water gehaald. De Tromp heeft aan de ketting gelegen op Gibraltar en op Sicilië dienstgedaan, waar ze – bijna 100 jaar oud – uiteindelijk werd afgedankt. Begin 21e eeuw is ze van de ondergang gered door een aantal historische scheepsfanaten (Stichting Tromp) en gerestaureerd.

Als de Tromp kon vertellen over haar geschiedenis zou ze niet uitverteld raken.

Ongewone gebeurtenis(sen)

Als eerbetoon aan het verleden van Martenshoek en haar bevolking laat Watervloot de Tromp weer thuiskomen om háár verhaal te vertellen. De stichting werkt daarbij weer samen met de theatermakers van BUOG (Bedenkers en Uitvoerders van Ongewone Gebeurtenissen) uit Leeuwarden. Altijd goed voor spektakel, zoals onlangs nog op de TT-baan bij Jumping Jack.

Categorieën: Nieuws